Δεν ήταν έκπληξη οι πρόσφατες ειδήσεις ότι ένα τμήμα του οχυρωματικού τείχους της μεσαιωνικής πόλης της Χαλκίδας, γνωστής ως Νεγκροπόντε κατά τη βενετική κατάκτηση και Egriboz κατά την οθωμανική κυριαρχία, αποκαλύφτηκε σε εργασίες μέσα στο υπόγειο του Εμπορικού Επιμελητηρίου Εύβοιας.

Όσοι ασχολούνται με την ιστορία της πόλης μας, αλλά και οι υπάλληλοι της πρώην Τράπεζας Εύβοιας, που κάποτε στεγαζόταν στο ίδιο κτίριο, σίγουρα περίμεναν τέτοιες ανακαλύψεις.

Γνωρίζουμε επίσης ότι το τείχος συνεχίζεται στο πίσω μέρος του παρακείμενου καφέ, καθώς και ότι σώζεται ένα πολύ μεγαλύτερο τμήμα σε ύψος πάνω από 3 μέτρα στον πρώην σταθμό του ΚΤΕΛ και δίπλα στην ταβέρνα Μπουραντά. Γνωστές είναι επίσης οι πλήρως σωζόμενες νότιες επάλξεις και οι τάφροι στη θέση που σήμερα βρίσκονται το Λαογραφικό Μουσείο Χαλκίδας και η Σχολή Πεζικού.

Όλα αυτά τα μέρη σημειώνονται σε χάρτη στην είσοδο του Επιμελητηρίου μαζί με δίγλωσσες ενημερωτικές πινακίδες στα ελληνικά και αγγλικά, οι οποίες συνοδεύουν το έκθεμα.

Η έκθεση του τμήματος από το μεσαιωνικό τείχος της Χαλκίδας στο Επιμελητήριο αποτελεί αξιέπαινη προσπάθεια ανάδειξης της κληρονομιάς της Χαλκίδας που καταστράφηκε πριν πάνω από περίπου εκατό χρόνια. Δυστυχώς η έκθεση μένει στην παρουσίαση της ανακάλυψης και δεν εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία να εξηγήσει γιατί συνέβη η καταστροφή.

Έχει ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι την εποχή εκείνη στο τέλος του 19ου αιώνα ήταν επιθυμία όλων, από τις τοπικές αρχές έως τον Βασιλέα της Ελλάδας, να κατεδαφιστούν τα μεσαιωνικά τείχη. Για ποιους λόγους; Πολύ απλά γιατί θεωρούνταν εμπόδιο στον εκσυγχρονισμό της Χαλκίδας!

Ήταν μια εποχή που όλη η Ελλάδα ζούσε σε ρυθμούς εξέλιξής της σε σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα ό,τι κι αν σήμαινε αυτό, και δεν υπήρχε πολιτιστική ταύτιση με τα τείχη που κατασκευάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από Ιταλούς, Ενετούς και Τούρκους.

Παρ’ όλο που τα μεσαιωνικά τείχη χτίστηκαν πάνω σε παλαιότερα βυζαντινά θεμέλια με επαναχρησιμοποιημένους δόμους από την αρχαιότητα, κατά του τέλος του 19ου αιώνα θεωρήθηκαν σύμβολα ξένων (μη ελληνικών) δυνάμεων κατοχής, απαξιώθηκαν και κατεδαφίστηκαν.

Δρ Κωνσταντίνος Δ. Πολίτης
Πρόεδρος, Ελληνική Εταιρεία Σπουδών Εγγύς Ανατολής, Χαλκίδα
Ερευνητής – Επιστημονικός Συνεργάτης, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα

Τρίγλυφο μετόπης από την αρχαιότητα σε δεύτερη χρήση ως δόμος για το μεσαιωνικό τείχος της Χαλκίδας. Εκτίθεται στο υπόγειο του Επιμελητηρίου Χαλκίδας (φωτό: Κ.Δ. Πολίτης).