Η Διεύθυνση Αγροτικής και Οικονομικής Πολιτικής της Περιφέρειας Στ.Ελλάδας ενημερώνει και εφιστά την προσοχή των παραγωγών πατάτας και των ΕΑΣ για “ασθένειες” στην καλλιέργεια της πατάτας.
Η καλλιέργεια της πατάτας στην Περιφερειακή Ενότητά μας αποτελεί σημαντική καλλιέργεια προσφέροντας στον παραγωγό υψηλή γεωργική πρόσοδο και αυτό οφείλεται τόσο στο ευνοϊκό
κλίμα όσο και στη μικρή απόσταση από την αγορά των Αθηνών.
Τα πιο πάνω σε συνδυασμό με τον μικρό κλήρο οδήγησαν στο να καλλιεργούνται εντατικά τα αγροτεμάχια με επαναλαμβανόμενη φύτευση ή και διαδοχική στο ίδιο αγροτεμάχιο, πρακτική
που βοηθά στον πολλαπλασιασμό και διασπορά ασθενειών και εντόμων καθώς κα νηματωδών (κυστογόνοι νηματώδεις).
Ο λόγος της αποστολής του εγγράφου είναι να πληροφορήσει τους παραγωγούς της Περιφερειακής μας Ενότητας (πατάτας, τομάτας, μελιτζάνας) για τους κυστογόνους νηματώδεις
(ταυτοποιήθηκαν πρόσφατα από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο σε δείγμα εδάφους από πατατοχώραφα) αναφορικά με τον τρόπο αποφυγής της εξάπλωσης δεδομένου ότι
θεωρείται σημαντικός εχθρός των σολανωδών ειδικά σε περιοχές με μικρό κλήρο.
Από πού ήρθε.
Προέρχονται από τις ζώνες καλλιέργειας της πατάτας στη Λατινική Αμερική από όπου πέρασαν και εξαπλώθηκαν στην Ευρώπη.
Για την πατάτα μεγαλύτερη οικονομική ζημιά προκαλούν οι κυστογόνοι νηματώδεις του γένους Globodera. Στην περιοχή των Ψαχνών ταυτοποιήθηκε Globodera rostochiensis.
Πως είναι.
Τα αρσενικά είναι σκωληκόμορφα μήκους 1mm και τα θηλυκά σφαιρικά Το σώμα του θηλυκού σχηματίζει στην αρχή άσπρη κύστη που αργότερα γίνεται κίτρινη και στο τέλος σκούρα καφέ
και φέρει μέσα 300-400 αυγά. Η ώριμη κύστη αποτελείται από χιτίνη για να προστατεύει τ’αυγά και είναι σχεδόν αδιαπέραστη από τις φυτοπροστατευτικές ουσίες.
Τι ζημιές προκαλεί.
Μετά την εκκόλαψη η προνύμφη εισέρχεται στη ρίζα της πατάτας και μετά τρεις μεταμορφώσεις εξελίσσεται σε ακμαίο. Τα αρσενικά αποκτούν σκωληκοειδή μορφή και επιστρέφουν στο έδαφος, ενώ τα θηλυκά διογκώνονται, σχίζουν την επιδερμίδα και εισχωρούν στις ρίζες με αποτέλεσμα τη μη φυσιολογική απορρόφηση νερού και θρεπτικών στοιχείων με
αποτέλεσμα τα φυτά να μην αναπτύσσονται κανονικά και η παραγωγή να μειώνεται σημαντικά έως και την ολοκληρωτική καταστροφή της φυτείας, ανάλογα με τον πληθυσμό των
νηματωδών.
Τι συμπτώματα παρουσιάζουν τα φυτά.
Τα συμπτώματα των φυτών στο χωράφι εμφανίζονται αρχικά σε κηλίδες με φυτά χλωρωτικά- καχεκτικά. Σε σοβαρές προσβολές παρατηρείται νανισμός των φυτών, μικροφυλλία και μείωση
του μεγέθους των κονδύλων. Τα υπέργεια συμπτώματα μπορεί να οφείλονται και σε άλλες αιτίες γι’ αυτό και για αξιόπιστα συμπεράσματα εξετάζουμε προσεκτικά το ριζικό σύστημα της
πατάτας κατά την άνθιση όπου παρατηρούμε λευκές κίτρινες ή καφέ κύστεις
Πως γίνεται η μόλυνση.
Η μόλυνση του εδάφους από τους νηματώδεις πραγματοποιείται είτε με ήδη προσβεβλημένα φυτά ή τμήματα φυτών, με τα μέσα μεταφοράς ή συσκευασίας, τα καλλιεργητικά εργαλεία (με
το χώμα που παραμένει στα γεωργικά μηχανήματα), τη μετακίνηση ανθρώπων και ζώων από τον μολυσμένο σε υγιή αγρόκτημα. (στο πλαίσιο των επισκοπήσεων έχουν ήδη χαρτογραφηθεί τα μολυσμένα αγροτεμάχια).
Ακόμη μπορούν να μεταφερθούν με την απορροή νερού καθώς και τον άνεμο.
Αντιμετώπιση.
Η αντιμετώπιση των κυστογόνων νηματωδών βασίζεται στην πρόληψη και το συνδυασμό καλλιεργητικών πρακτικών που αποσκοπούν στη αποφυγή εισαγωγής και περιορισμό της
ποσότητας και διασποράς των κυστογονων στον αγρό.
Αμειψισπορά-Αγρανάπαυση Η μέθοδος της αμειψισποράς στους κυστογόνους νηματώδεις είναι αρκετά αποτελεσματική,
απαιτείται όμως μεγάλο χρονικό διάστημα ανάλογα με τον πληθυσμό των νηματωδών, με σιτηρά και ψυxανθή από 4 έως 7 χρόνια μέχρι την επόμενη καλλιέργεια πατάτας, τομάτας ή
μελιτζάνας.
Όσο διαρκεί η αμειψισπορά καταστρέφονται ζιζάνια του γένους Solanum και αυτοφυή φυτά πατάτας και αποφυγή μεταφοράς χώματος με τα γεωργικά μηχανήματα από μολυσμένα
αγροτεμάχια.
Ανθεκτικές ποικιλίες
Η χρησιμοποίηση ανθεκτικών ποικιλιών πατάτας είναι βασικό όπλο για την καταπολέμηση των κυστογόνων νηματωδών. Έχουν αναφερθεί οι ποικιλίες «Αρίντα», «Λιζέτα», «Κάρα», «Μόντιαλ» κ.α. με τέτοια χαρακτηριστικά ανθεκτικότητας. Συχνά όμως δημιουργούνται μηχανισμοί μετάλλαξης του παρασίτου με αποτέλεσμα να μειώνεται η ανθεκτικότητα ή να χάνεται.
Πρώιμη φύτευση πατατόσπορου Η πρώιμη φύτευση επιτρέπει στα φυτά της πατάτας να βλαστήσουν και να αναπτύξουν πλούσιο
ριζικό σύστημα πριν δραστηριοποιηθούν πλήρως οι προνύμφες· αφού οι θερμοκρασίες είναι χαμηλές. Απαιτείται όμως η εκρίζωση να πραγματοποιηθεί στο αρχικό στάδιο της ωρίμανσης, οπότε δεν ολοκληρώνεται ο βιολογικός κύκλος των κυστογόνων νηματωδών.
Φυτά παγίδες
Φύτευση ορισμένων ειδών φυτών-παγίδων σε μολυσμένα αγροτεμάχια και η καταστροφή τους με φρέζα μετά την άνθιση φαίνεται να μειώνει αρκετά τον πληθυσμό των αυγών των
νηματωδών.
Βιολογική καταπολέμηση
Μύκητες όπως το Verticillium chlamydosporium και βακτήρια όπως Pasteuria penetrans με εφαρμογή τους στο έδαφος, μπορεί να μειώσουν τον πληθυσμό των νηματωδών.
Η μέθοδος βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο, δεν έχει προχωρήσει στην πράξη, θεωρείται η πλέον υποσχόμενη μέθοδος.
Χρήση ηλιακής ακτινοβολίας Μετά την συγκομιδή της ανοιξιάτικης καλλιέργειας και εφόσον το έδαφος είναι στο ρόγο του, γίνεται όργωμα: Οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού βοηθούν στη σημαντική μείωση του πληθυσμού του χρυσονηματώδη. Έχει αναφερθεί ότι θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 40ºC καταστρέφουν τον νηματώδη.
Η χημική καταπολέμηση είναι πολύ δύσκολη έως αδύνατη δεδομένου ότι τα αυγά προστατεύονται στην κύστη και μπορούν να παραμείνουν σε κατάσταση ληθάργου για πολλά
χρόνια όταν δεν υπάρχει το κατάλληλο φυτό ξενιστής.
Εγκεκριμένα νηματοδωκτόνα:
Nemathorin 10GR (Ημ. Λήξης έγκρισης 31/12/2013),
Mocap 10GR (ημ. Λήξης έγκρισης 31/12/2012),
Vydate 5GR (ηλ. Λήξης έγκρισης 31/12/2011). Με εφαρμογές σε όλη την έκταση πριν ή κατά την σπορά ή στις γραμμές φύτευσης.
Σε περίπτωση άρδευσης με στάγδην συνίσταται το Vydate 10SL (ημ. Λήξης έγκρισης 31/12/2011-εφαρμογή μόνο κατά τη φύτευση).
