Την 25η Δεκεμβρίου 1818 ταξιδεύει από την Σμύρνη της Μικράς Ασίας στην Αθήνα και από εκεί την 4η Ιανουαρίου 1819 ξεκινά να επισκεφθεί τις Θερμοπύλες. Ενδιάμεσος σταθμός για αυτό το ταξίδι ήταν η Χαλκίδα η οποία απείχε 14 ώρες με τα άλογα.

«Προσλάβαμε τον διερμηνέα μας , τον κύριο Δημήτριο, ο οποίος σπουδάζει τους τρεις γιους του, τον Αλκιβιάδη, τον Θεμιστοκλή και τον Περικλή στη Μόσχα… Ο βασικός λόγος … ήταν να απελευθερώσω με τριακόσια πιάστρα τρεις Έλληνες τους οποίους ο βοεβόδας (στρατιωτικός διοικητής) των Αθηνών φυλάκισε χωρίς κανένα φταίξιμο δικό τους». Οι τρεις Έλληνες στους οποίους αναφέρεται κρατούνταν στο Κάστρο του Καράμπαμπα.

«Περάσαμε από τα χωριά Δράμεσι και Βαθύ … Η Εύβοια εμφανίζεται με τα όμορφα ψηλά βουνά της, και το ίδιο το Νεγρεπόντε (Ενετική ονομασία της Χαλκίδας), το οποίο μόλις φωτίστηκε για μια στιγμή από τον ήλιο, βρίσκεται στην ακτογραμμή του νησιού, και από μακριά φαίνεται σαν μια υπέροχη πόλη».

Η κατάσταση των Ελλήνων φυλακισμένων

«Τους βρήκαμε σε μια πολύ θλιβερή κατάσταση, η όψη και τα χαρακτηριστικά τους ήταν τόσο τσακισμένα, που συμπόνοια ξύπνησε μέσα μου …  τόσο συγκλονισμένα, που με λυπήθηκε. Ένα άτομο δεν μπορεί να ταπεινωθεί με αυτόν τον τρόπο, αυτή η χλωμάδα, οι αυλακώσεις στο πρόσωπο, μπορεί να είναι μόνο αποτέλεσμα βαθιάς καταπίεσης για πολλά χρόνια, και είναι ένα σημάδι του επαίσχυντου αισθήματος ότι κάποιος αφήνεται να συνθλιβεί με αυτόν τον τρόπο.». Ο κόμης Ίστβαν συναντήθηκε με τον Πασά, τον οποίο και περιγράφει ως ένα από τους πιο όμορφους Τούρκους που είχε δει, για την απελευθέρωση των φυλακισμένων. Μετά από αρκετές πληρωμές και δώρα που έκανε, τόσο για να συναντήσει τον Πασά όσο και για να καταφέρει την απελευθέρωση των κρατούμενων, ο Πασάς του υποσχέθηκε ότι θα τους αφήσει ελεύθερους μετά από 4 ημέρες.

Τιμητική Πλάκα στο Φρούριο του Καράμπαμπα

Την Παρασκευή 13 Ιουλίου 2018 πραγματοποιήθηκε εκδήλωση τιμής για τον μεγάλο Ούγγρο κόμη István Széchenyi  στο Φρούριο Καράμπαμπα, στη Χαλκίδα. Η εκδήλωση διοργανώθηκε από τον Δήμο Χαλκιδέων και την πρεσβεία της Ουγγαρίας στην Ελλάδα και είχε σαν στόχο να αναδείξει ένα άγνωστο στο ευρύ κοινό, ιστορικό γεγονός που αφορούσε στην επίσκεψη του κόμη Széchenyi στη Χαλκίδα το χειμώνα του 1818-1819 κατά την οποία χρηματοδότησε την απελευθέρωση τριών Ελλήνων κρατουμένων.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης ο Δήμαρχος Χαλκιδέων Χρήστος Παγώνης και ο Πρέσβης της Ουγγαρίας στην Ελλάδα Erik Haupt φύτευσαν συμβολικά ένα δέντρο φλαμουριάς και προέβησαν στα αποκαλυπτήρια τιμητικής πλάκας στον περιβάλλον χώρο του φρουρίου.

Πηγές:
Eviaportal.gr
Ελληνισμός, έκδοση της Αυτοδιοίκησης Ελλήνων Ουγγαρίας – Μάϊος, Ιούνιος, Ιούλιος 2018
Goethe: Autobiographical Writings – Journey in Italy (Europe Publishing House; Budapest, 1984) (translated by György Rónay)
Zoltán Jékely: Fate Taking Fate (Szépirodalmi Könyvkiadó; Budapest, 1986)

The post Ίστβαν Σέτσενι, ο Ούγγρος κόμης που απελευθέρωσε Έλληνες κρατούμενους στην τουρκοκρατούμενη Χαλκίδα appeared first on Νέα της Χαλκίδας, Εύβοιας & Στερεάς Ελλάδας - Eviaportal.gr.

Οι μάντεις είχαν προβλέψει για τον γιο του Πηλέα, βασιλιά των Μυρμιδόνων, και της Θέτιδας ότι αν έπαιρνε μέρος στην εκστρατεία της Τροίας θα γνώριζε μεγάλη δόξα αλλά και τον θάνατο. Αντίθετα αν έμενε στην πατρίδα του θα ζούσε πολλά χρόνια εκεί αλλά χωρίς δόξα.

Σύμφωνα με μία εκδοχή η Θέτιδα για να γλιτώσει το γιο της τον έντυσε με γυναικεία ρούχα και με το γυναικείο όνομα Πύρρα, που σημαίνει πυρόξανθη, τον έστειλε να κρυφτεί ανάμεσα στις εφτά κόρες του Βασιλιά της Σκύρου Λυκομήδη. Μάλιστα από τον κρυφό έρωτα του με την Δηιδάμεια, κόρη του Λυκομήδη, απέκτησε τον γιο του Νεοπτόλεμο.

Ο Αχιλλέας στο παλάτι του Λυκομήδη (Άγνωστου καλλιτέχνη – Jastrow (2006), Public Domain, commons.wikimedia.org)

Όταν όμως ο μάντης Κάλχας φανέρωσε στους Έλληνες ότι δεν θα κυριευόταν ποτέ η Τροία χωρίς τον Αχιλλέα. Τον ξετρύπωσε ποιος άλλος, ο πολυμήχανος Οδυσσέας που λέγεται ότι πήγε στην Σκύρο κρατώντας όμορφα υφαντά φορέματα στο ένα χέρι και όπλα στο άλλο. Όλες οι γυναίκες έτρεξαν στα υφαντά εκτός από μία, τον μεταμφιεσμένο Αχιλλέα που πήγε να περιεργαστεί τα όπλα.

Ο Αχιλλέας στο παλάτι του Λυκομήδη (Batoni, Pompeo ~ Achilles at the Court of Lycomedes, 1745, oil on canvas, Galleria degli Uffizi, Florence, Wikipedia)

Με αυτόν τον τρόπο τον ανακάλυψε ο Οδυσσέας και τον οδήγησε στην Τροία αναχωρώντας από το Αχίλλι της Σκύρου.

Μάλιστα ο Οδυσσέας μετά τον θάνατο του Αχιλλέα στην Τροία, επέστρεψε στην Σκύρο για να αναζητήσει αυτήν την φορά το γιο του Νεοπτόλεμο. Ο Νεοπτόλεμος ήταν ένας από τους Έλληνες που μπήκε στην Τροία κρυμμένος στον Δούρειο Ίππο και σκότωσε τον βασιλιά της Τροίας Πρίαμο παίρνοντας έτσι εκδίκηση για τον θάνατο του πατέρα του.

The post Ο Αχιλλέας στην αυλή του Λυκομήδη, βασιλιά της Σκύρου appeared first on Νέα της Χαλκίδας, Εύβοιας & Στερεάς Ελλάδας - Eviaportal.gr.

Σε αυτή την συγκυρία, της αποχώρησης δηλαδή των Γερμανών κατακτητών από την πόλη της Χαλκίδας, διαδραματίζεται η ανέκδοτη ιστορία στην οποία έγιναν μάρτυρες αρκετοί κάτοικοι της πόλης.

Ένα Γερμανικό πλοίο κατέφθασε στην Χαλκίδα για να απομακρύνει τις Γερμανικές δυνάμεις από την πόλη. Ο γερανός μετέφερε τα οχήματα και τον εξοπλισμό πάνω στο πλοίο και οι Γερμανοί στρατιώτες ολοκλήρωναν τις τελευταίες ετοιμασίες.

Τότε οι κάτοικοι της Χαλκίδας έντρομοι παρακολούθησαν τους Γερμανούς να δένουν με αλυσίδες πάνω στην γέφυρα της Χαλκίδας μία υποβρύχια δεξαμενή καυσίμων που είχαν σταθμευμένη στην Χαλκίδα.

Εκείνη την εποχή η σύνδεση της Εύβοιας με την Στερεά γινόταν με την Ιταλική χειροκίνητη γέφυρα περιστρεφόμενη γέφυρα του 1896. Ο κόσμος δεν άργησε να καταλάβει τι επρόκειτο να συμβεί καθώς ένα γερμανικό πυροβόλο είχε στρέψει την κάννη του προς την δεξαμενή και την γέφυρα. Οι Γερμανοί προφανώς θέλοντας να καθυστερήσουν τις όποιες κινήσεις των συμμάχων είχαν σκοπό να κλείσουν τόσο το πέρασμα των πλοίων από τον πορθμό όσο και των οχημάτων από την Στερεά στην Εύβοια.

Η παρέμβαση του Γρηγόριου

Ο τ. Μητροπολίτης Χαλκίδος Γρηγόριος, κατά κόσμον Πέτρος Πλειαθός

Ο Μητροπολίτης Χαλκίδος Γρηγόριος για μία ακόμα φορά παρενέβη και ζήτησε από τους Γερμανούς να μην προχωρήσουν στην ανατίναξη της γέφυρας. Ο Γερμανός λιμενάρχης πείσθηκε από τον μητροπολίτη και τελικά διέταξε να ανοίξει η γέφυρα και να αφαιρεθούν τα μαγκάνια (κλειδιά) της, τα οποία φρόντισε να ριφθούν ανοικτά στη θάλασσα ώστε η γέφυρα να μείνει ανοικτή και να αποκλεισθεί με αυτό τον τρόπο η Εύβοια από τη Βοιωτία.

Η “Ιταλική” γέφυρα Ευρίπου στη Χαλκίδα

Την ίδια ώρα ένας νεαρός γεροδεμένος Χαλκιδέος με μία βαριά αρχίζει να χτυπά με δύναμη της αλυσίδες που κράταγαν δεμένη την δεξαμενή με τα καύσιμα πάνω στην γέφυρα.

Μετά από λίγο, οι αλυσίδες σπάνε και το ρεύμα παρασέρνει την δεξαμενή στο νότιο Ευβοϊκό όπου σύμφωνα με μαρτυρίες κατέληξε στο καρνάγιο του Χειμώνα όπου και παρέμεινε για πολλά χρόνια μετά την λήξη του πολέμου.

Κάποιο μηχανουργείο της Χαλκίδας κατάφερε σε δύο ημέρες να κατασκευάσει καινούρια κλειδιά. Έτσι, έκλεισε η γέφυρα και μπήκαν οι Άγγλοι στην Χαλκίδα, όπου ο λαός της Χαλκίδας τους επιφύλασσε μεγάλη υποδοχή.

Διαβάστε την ιστορία της συρταρωτής Γέφυρας της Χαλκίδας και για την Εύβοια στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Πηγές:
Μαρτυρία Παναγιώτη Αλεβίζου στο Eviaportal.gr
και Νικόλαου Αποστολάκη στο e-thesalia

The post Όταν οι Γερμανοί κατακτητές ετοιμάζονταν να ανατινάξουν την γέφυρα του Ευρίπου στη Χαλκίδα appeared first on Νέα της Χαλκίδας, Εύβοιας & Στερεάς Ελλάδας - Eviaportal.gr.

Κυκλικό κτίσμα που προεξέχει λιγότερο από ένα μέτρο από το έδαφος και με μεγάλου πάχους μπετό για να προστατεύει την θέση και τους χειριστές της ακόμα και από βλήματα αρμάτων όπως αυτά που διέθεταν οι Βρετανοί.

Σύμφωνα με μαρτυρίες παλιών Χαλκιδέων υπήρχε και ένα δίδυμο πολυβολείο στην απέναντι πλευρά του δρόμου (δεξιά του δρόμου από Χαλκίδα προς Αρτάκη) καθώς και ένα όρυγμα κατά μήκος του δρόμου με σκοπό να εμποδίσει την διέλευση αρμάτων από την βόρεια Εύβοια σε περίπτωση απόβασης των συμμαχικών δυνάμεων.

Τέσσερις θυρίδες για πυροβόλο με μικρή οπή εσωτερικά που μεγαλώνει προς την εξωτερική πλευρά σε τραπεζοειδές σχήμα ώστε να προσφέρει την μέγιστη κάλυψη για το πυροβόλο και τους χειριστές αλλά και μεγάλη ακτίνα δράσης για το πυροβόλο.

Ιταλικό πυροβολείο Β παγκοσμίου πολέμου στην Χαλκίδα

Την επόμενη φορά που θα βρεθείτε στο σημείο, αξίζει να σταθείτε για λίγα λεπτά, να παρατηρήσετε τα περιμετρικά “παράθυρα” για τα πολυβόλα και να μεταφερθείτε νοερά σε μία άλλη εποχή.

Πως να το γνωρίσουμε αφού σήμερα χρησιμεύει ως βάση για διαφημιστική πινακίδα παρακείμενης επιχείρησης, ενώ το σημείο είναι απεριποίητο και δεν υπάρχει και η παραμικρή σήμανση για την ιστορία του.

Το Ιταλικό Πυροβολείο στα αριστερά, στο δρόμο Χαλκίδας – Αρτάκης

The post Πολυβολείο Β’ παγκοσμίου πολέμου στην Έξω Παναγίτσα Χαλκίδας appeared first on Νέα της Χαλκίδας, Εύβοιας & Στερεάς Ελλάδας - Eviaportal.gr.

Γράφουν οι: Δημήτρης Αποστόλου – «Ελύμνιος» ιστοριοδίφης και Γιώτα Περήφανου δημοσιογράφος

«Πέφτει σκοτάδι στους δρόμους τους στενούς και τα παιδιά μαζεύτηκαν τριγύρω στο μαγκάλι… έλα καλή μου… φόρεσε τ’ άσπρο μαντήλι σου πάλι και τ’ αύριο πιο καλό απ’ το χθες, για μας τους δύο» Μιχ. Παπανικολάου

15 Οκτωβρίου 1922  – καταμεσήμερο – ανήμερα των Αγίων Σαβίνου και Βάρσου… και το παπόρι με την πανύψηλη καμινάδα να καπνίζει ντουμάνι και να σφυρίζει μ΄ ανατριχίλα στραγγαλίζοντας τον ατμό – το «Βασιλεύς Κωνσταντίνος» – ζυγώνει την παραλία της ναυτικής μεν… αλλά αλίμενης λίμνης…

Με 300 ξεριζωμένες φαμίλιες Μαρμαρινών απ’ την μεγάλη Προικόννησο κι’ απ’ την Κούταλη κι’ απ την Αφησιά, την Αλώνη, κάποιοι ακόμη κι΄ απ΄ τα Πριγκιποννήσια… ψυχομάνι με μπόγους, με πράματα, με το όσο μπορέσαν να σώσουνε βιός τους… κάποιοι ακόμα και με τα οικόσιτα ζώα τους, νοικοκυραίοι στον τόπο τους – επήλυδες και απάτριδες τώρα… άνδρες αμήχανοι, γυναίκες σταυροχέρουσες… παιδάκια – άλλα βουβά… κι’ άλλα να κλαίν’ μ’ αναφιλητά…

«Πώς γεννηθήκανε… πώς μεγαλώσανε τα παιδιά μας… έεεϊ!.. τα παιδιά μας!..», θ’ απορήσει ποιητικά κι’ ο Μικρασιάτης Γιώργος Σεφέρης… να τώρα!.. απρόσμενο ανθρωπομάνι θλιβό… κάτω στους μόλους της παραξενεμένης κωμόπολης…

Αλήθεια!.. τούτοι οι ντόπιοι, που όλο και τους ζυγώνουν με μάτια περίεργα… ερευνητικά… απορημένοι και ξαφνιασμένοι μαζί… και τούτοι σιβυλλικά, παραμένουν το ίδιο αμήχανοι…         

Στο ηλεκτρισμένο πεδίο που ιονίζονταν άχρονα η σιωπή… ο Δεσπότης και Έξαρχος Προικοννήσων Γεώργιος – επικεφαλής των επήλυδων, σταυροκοπιέται και ξεκινά μυστική προσευχή… 

«Άγιος ο Θεός… Άγιος Ισχυρός…ελέησον ημάς…» …κι’ ο νιόφερτος μαζί τους ιεροψάλτης Θρασύβουλος, να σιγοψάλλει με τρέμουλο στη φωνή… «Σώσον Κύριε τον λαόν σου!..»…

Όμως… όμως… η πρώτη εντύπωση της στιγμής… σιγά-σιγά… ξεπερνιέται… Γιατί, τούτος ο ναυτοτόπος της Λίμνης είχε μια ξέχωρη αγωγή και παράδοση.

Ανοιχτόμυαλος κόσμος… Ο Λιμνιώτης θαλασσινός κοσμογυριστής, νοικοκύρης και οικονόμος… είχε τα λεφτουδάκια του. Κι΄ έφερνε πλούτο στον τόπο και συνήθειες αλλοδαπές, είχε – σαν όπως και τα νησιά του Αρχιπελάγους, τον πολιτισμό μιας διάσπαρτης ναυτοπολιτείας… 

Απ΄ τα μισά του 17ου αιώνα- και πιο παλιά – τα ιστιοφόρα της Λίμνης αρμενίζαν εμπορικά στις Μαυροθαλασσίτικες πολιτείες… ή – κάποτε – «Πόλις των Πόλεων» και τα νησάκια του Μαρμαρά, τους ήτανε γνώριμα πόρτα…

Να!… χρόνια πριν τον ξεριζωμό, ο καπτάν Γιάννης Μανώλης, παντρεύτηκε κι’ έφερε απ’ το Μαρμαρά, την… «ωραία της Κούταλης» Ανθή Κόκκαλου, ξαδέλφη του διαβόητου παλαιστή Παναγή Κουταλιανού

Οι πρόσφυγες του Ελύμνιου (αναλογικά μ’ άλλα μέρη) φιλοξενηθήκαν ανθρωπινότερα. Κατασκευάστηκαν γι’ αυτούς – νωρίς – καταλύματα, τους παραχωρηθήκαν χώροι Σχολείων κι’ Εκκλησιών, στην πρώτη τους εγκατάσταση.

Αρκετοί φιλοξενηθήκαν σε σπίτια κι’ άλλοι (οι ευπορότεροι) τα νοικιάσανε.

Οργανωθήκαν από το Δήμο συσσίτια (στα πλαίσια των δυνατοτήτων του) και ιδιαίτερα για τους δυσμοιρότερους Σμυρναίους και Αϊβαλιώτες κι’ από Βουρλά και Πυργί, ενώ σε έγγραφα του Αρχείου της Λίμνης συναντάμε τη μέριμνα της σχετικής ιατροφαρμακευτικής τους περίθαλψης.

Επαγγελματικά, μεγάλος τους αριθμός απασχολήθηκε στα μεταλλεία  λευκολίθου των Κατουνίων, άλλοι ασχοληθήκαν ως αλιείς, άλλοι μπαρκάρισαν ναυτικοί σε καΐκια και σε καράβια. Κάποιοι γίναν έμποροι και μ’ επιδόματα αποκατάστασης των προσφύγων, σιγά-σιγά σταθήκαν στα πόδια τους…

Η Αγία Τριάδα έγινε Ενορία τους, στον Αϊ Θανάση γιορτάζαν το δικό τους ¨Άγιο Ισίδωρο (όπως στο Μαρμαρά) και στην αλάνα του Αϊ Μελέτη άλλοι απ’ τα ενδότερα της Τουρκίας…όχι!.. δεν το βάζαν κάτω… κρατούσαν χέρι με χέρι και στόμα με στόμα ο,τι τους ένωνε δυνατά…:το τραγούδι και το χορό!..

«Νάνεμ,νάνεμ,νανεμνι… Χάλλα,χάλλα,χάλλα!…

Νάνεμ,νάνεμ,νανεμνι Χάϊ ντιρντιμπενί!..»

Παρ’ όλο το πρόβλημα υπερδιπλασιασμού των κατοίκων της και της εξεύρεσης εδαφών, η Λίμνη τους φιλοξένησε κάπου δυό χρόνια…

Μετά – με Κρατικές εντολές- τους δόθηκε τόπος πάνω στη Σιθωνία (μεσαία χερσόνησο της Χαλκιδικής) και εκεί τελικά στήσαν το Νέο τους Μαρμαρά (τουριστικό θέρετρο σήμερα).

Όμως…(τότε) έλη… και βάλτοι… κι’ ελονοσία, μαστίζανε την περιοχή… (λες πως… όπου «κατάρα κι’ ανάθεμα», όπου αγριοτόπια… εκεί τους πηγαίναν!..)

Έτσι… επιστροφή στον πρώτο τόπο φιλοξενίας- τη Λίμνη – όπου 60 Μαρμαρινές οικογένειες «τελείως μέχρι σήμερον αφομειωθείσαι» (γράφει ο ιστορικός)… σοφίλιασαν, σμίξανε, γίνανε ένα με τους Λιμνιώτες…

Σήμερα, υπάρχουν και συνεχίζουν απόγονοι δευτέρας, τρίτης και τετάρτης γενιάς… που σε θέση θολότρεμη του μυαλού τους, κρατάνε σαν ονειρικό παραμύθι τις αλησμόνητες, μακρινές – ματωμένες πατρίδες…

«… μα το βράδυ που ‘ρχετε τ’ όνειρο μας παίρνει στην Πέργαμο μας φέρνει… και στον Μαρμαρά!»

Φωτογραφίες:
Λαογραφικό Μουσείο Λίμνης
Ανθής Αποστόλου 

The post Οι Μαρμαρινοί πρόσφυγες της Λίμνης Ευβοίας appeared first on Νέα της Χαλκίδας, Εύβοιας & Στερεάς Ελλάδας - Eviaportal.gr.

Αγαπητοί φίλοι και αναγνώστες, η πρόθεση, η έρευνα και η πένα μας έχει σκοπό σήμερα να σας μεταφέρει ρομαντικά σε μια εποχή απ’ τη μια όχι πολύ μακρινή, εκείνη του μεσοπόλεμου, αλλά κι’ απ’ την άλλη όχι πολύ κοντινή αφού οι παντοειδείς σε ραγδαίο ρυθμό εξελίξεις διαφοροποίησαν τους παλιότερους τρόπους ζωής και τους τρόπους της κοινωνικής συμπεριφοράς μας. Έδρα μας, θα είναι η γραφική και ιστορική κωμόπολη της Λίμνης Ευβοίας.

Με την έννοια «Μεσοπόλεμος», αναφερόμαστε στη χρονική περίοδο μεταξύ του Πρώτου και του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Για την Ελλάδα, γεννήθηκε στις στάχτες της Σμύρνης και τις μαύρες σελίδες της Μικρασιατικής Καταστροφής και πέθανε τη γνωστή «28η Οκτωβρίου 1940», με την περήφανη άρνησή μας του «ΟΧΙ!».

Δύο δεκαετίες ταραγμένης και γεμάτης αντιφάσεις ζωής. Πολιτική αστάθεια, παγκόσμια οικονομική κρίση και συσσώρευση κοινωνικών προβλημάτων από την μία, αλλά και ρεμπέτικο και μπαγλαμάς στις προσφυγικές φτωχογειτονιές – κοινός αναστεναγμός για να γιάνει τον πόνο – κοσμικές εκδηλώσεις στις ανώτερες τάξεις με βεγγέρες, χαρτοπαιξίες, φοξ-τροτ και μαζούρκα, τσάρλεστον, βαλς και τανγκό απ’ τα νιόφερτα ραδιόφωνα μόδας. Οπερέτες του μουσικού μας θεάτρου και το νέο ελαφρό αστικό μας τραγούδι, κυρίες με καπελίνα και παρασόλ σε κοσμικές εμφανίσεις, ενώ στις πλαζ ξεκινάνε – νέα μόδα κι’ αυτή! – τα τολμηρά μεικτά μπάνια, «μπεν – μιξτ!».

Μεσοπόλεμος! Κλειδί για τη βαθύτερη κατανόηση της σύγχρονης – νεοελληνικής κοινωνίας…

Κι’ αναρωτιόμαστε: Είναι τελικά, τόσο μακρινή – όσο ακούγεται, εκείνη η εποχή;

Όχι και τόσο…

Είναι η εποχή των γονιών – για τους μεγαλύτερους…

Είναι η εποχή των παππούδων και των γιαγιάδων – για τους νεώτερους…

Αγαπητοί αναγνώστες, εμείς μέσα από τούτο το κείμενο θα πάρουμε γεύσεις κι’ αρώματα… εικόνες κι’ ακούσματα… της δικής μας αγαπημένης Κωμόπολης – εκείνης της «ρομαντικής» περιόδου…

Με τη «μηχανή του χρόνου» του Eviaportal, το πισωγύρισμα στη Λίμνη του μεσοπόλεμου, ξεκινά!

Καλό ταξίδι!..

Λίμνη του Μεσοπόλεμου

Ο Σταμούλης Βαρβούζος, Πρόεδρος τότε της Κοινότητος Λίμνης, σκιαγραφεί:

«Η ωραία κωμόπολις Λύμνη (πάλαι Αιγαί και Ελύμνιον)… απέχει ατμοπλοϊκώς της Χαλκίδος δύο ώρας, επίνειον δύο Δήμων Νηλέως και Κηρέως και έδρα πολλών δημοσίων και δημοτικών καταστημάτων, όπως Ειρηνοδικείου, Υποτελωνείου, Αστυνομικού Σταθμού, Συμβολαιογραφείου, Τηλεγραφείου και Ταχυδρομείου, Ελληνικού Σχολείου, Νηπιαγωγείου – δαπάναις του κληροδοτήματος του αειμνήστου Βασιλείου Μελά, Παρθεναγωγείου και Λιμενικού Ταμείου.
Ο πληθυσμός της Λύμνης, κατά την τελευταίαν απογραφήν ανήλθεν εις 3.150 ψυχάς, υπό κλιματολογικήν δε άποψιν, είναι τόπος υγιεινότατος…

Η Λύμνη κατ’ εξοχήν ναυτικός τόπος, έχει πολλά τέκνα αυτής διεσπαρμένα πανταχού της υφηλίου, ως και εις την βόρειον και νότιον Αμερικήν, πλουτίζοντα δια της εντίμου εργασίας των. Έν τούτων είναι και ο εν Αρμαβίρ του Καυκάσου μεγαλέμπορος κ. Παναγιώτης Σπάρης.

Η κωμόπολις από τινος χρόνου (κρηπιδουμένη) καθ’ όλον το παραλιακόν μήκος, μετήλλαξεν εντελώς μορφήν, ως εκ της θεατρικής δε τοποθεσίας, παρουσιάζει ευάρεστον όψιν τω εκ του ατμοπλοίω θεωμένω…

Τα προϊόντα της είναι κυρίως έλαιον, σίτος, οίνος και ρητίνη. Η Λίμνη έχει περιπλέον το ευτύχημα να φωτίζεται απλέτως δι’ ηλεκτρικού φωτός, παραγομένου δι’ υδραυλικής πιέσεως… εκ του χωρίου Οροβίαι, κτήματος του κ. Απόστολου Παπαδόπουλου…

Βιομηχανικότερον και παραγωγικότερον ίδρυμα… είναι η Αγγλοελληνική Εταιρία λευκολίθου «Limited»… ημίσειαν ώραν μακράν της Λύμνης, εν τη θέσει Κατούνια…

Υπάρχει και έτερον βιομηχανικόν ίδρυμα, το εργοστάσιον Νάφθης και Κολοφωνίου του βιομηχάνου εργοστασιάρχου κ. Κωνστ. Ριτσώνη, κείμενον είς το ανατολικόν άκρον της κωμοπόλεως.

Η Λύμνη έχει περιπλέον δύο ατμομύλους και δύο υδραυλικά ελαιοπιεστήρια (του κ. Νίκ. Βαρβούζου και των αδελφών Γεωργίου)…».

Ο γράφων θα αναφερθεί στον Αγγελή Γωβιό και την Επανάσταση, στην Παναγία μας του Λουκά και των Γενεθλίων της, στις ιστορικές μας Μονές κ.α. πολλά… μη παραλείποντας και μια σημαντική για την ιστορία του τόπου πληροφορία…

«Εν Λύμνη (γράφει) σώζεται εισέτι το κηπάριον, ένθα ο τότε Δήμαρχος Αιγαίων Γεώργιος Βοϊατζής, παρέθεσε γεύμα εις τους επισκεφθέντας την πόλιν αειμνήστους Βασιλείς Όθωνα και Αμαλίαν»…

Λίμνη του Μεσοπόλεμου

Τα καλά κορίτσια… δεν βγαίνουν ακόμα στην παραλία… εκτός απ’ τα πιο τολμηρά!.. Κι’ όταν στα σπίτια δεν υφαίνουν στον αργαλειό, ή δεν κεντούν τα προικιά τους… διαβάζουν – ας πούμε – αναγνώσματα εποχής… την «Κασσιανή», ή την «Μαγδαληνή», ή τους «Ιππότες των Ορέων», ή τον «Ρομπέν των Δασών» της Ελλάδας, το θρυλικό αρχιλήσταρχο Φώτη Γιαγκούλα!.

Στα καλντερίμια της πόλης, λατερνατζήδες, ντελάληδες, πλανόδιοι φωτογράφοι… γανωματζήδες… στην παραλία και τις αλάνες, παλαιστές κι’ αρκουδιάρηδες… Ο γίγαντας «Έλλην» Κουταλιανός, ζαλωμένος το κανόνι πισώπλατα, να βάζει φωτιά και με κρότο δαιμονικό να ρίχνει βολές απ’ τη «Σκάλα» στη θάλασσα… Ο «Νέος Αστέρας» της Λίμνης, να κερδίζει πάνω στην αλάνα του «Βρωμοπόδη» τον «Π.Α.Ο.Ξ» Ιστιαίας με 2-1… (Αριστερό μας εξτρέμ του «Αστέρα», ο μετέπειτα τραγικός… Γιώργης Βλαχούτσικος).

Λίμνη του Μεσοπόλεμου

Ας ακούσουμε ένα άλλο περιηγητή εποχής…

«Εκείνο που κάνει εντύπωση στον ξένο, που για πρώτη φορά θα επισκεφθεί τη Λίμνη, είναι η τοποθεσία και ο αρχιτεκτονικός της ρυθμός. Οι στενοί δρόμοι με τα καλντερίμια και οι άφθονες λεμονιές που ευδοκιμούν μέσα στους κήπους και τους μπαξέδες των σπιτιών. Το Δημαρχείο και τα πολυάριθμα καταστήματα, που βρίσκονται συγκεντρωμένα όλα εκεί ένα γύρω, σε μια κοντινή απόσταση το ένα από το άλλο…

Η καθαριότητα των δρόμων και των σπιτιών σε εντυπωσιάζει. Η νοικοκυροσύνη των γυναικών, είναι κάτι που επίσης τραβάει την προσοχή σου. Εκτός από καλή μαγειρική, οι Λιμνιώτισσες διακρίνονται για τις πίτες και τα γλυκίσματα. Φτιάχνουν επίσης σπιτίσια κουλούρια και μελομακάρονα σε απίθανα σχήματα και ποικιλίες. Τα κουλουράκια για παράδειγμα, διατηρούν τα πρωτεία σ’ ολόκληρη την Εύβοια.

Όσο για το «σαραγλί» και τους μπακλαβάδες, μπορούμε να ισχυριστούμε πως συναγωνίζονται τα γλυκά της Κύμης.

Οι κάτοικοι, γενικά, αγαπούν τα παλαιά και διατηρούν τις λαϊκές παραδόσεις. Σ’ όποιο σπίτι κι’ αν βρεθείς καλεσμένος, θα διαπιστώσεις πως προτιμούν τα παλαιά έπιπλα, τα θαλασσινά κάδρα με τα καράβια, τα στρωσίδια και τα υφαντά που φτιάχνουν σιγοτραγουδώντας στον αργαλειό…

Εντυπωσιάστηκα μ’ όλα αυτά που είδα, όταν για πρώτη φορά πήγα στη Λίμνη… γιατί σου δίνουν μια εντελώς ξεχωριστή εικόνα από το χτες, από την εποχή εκείνη δηλαδή, τη ρομαντική και την όμορφη…».

Ένας άλλος περιηγητής εποχής «ταξιδεύοντας ανά την Ελλάδα», θα σταθεί στη φιλοπονία και στον τύπο των γυναικών της Λίμνης, περιγράφοντας σε εντυπωσιακή καθαρεύουσα…

«Τι φίλεργοι και οικοκυροπούλαι αι Λιμναίαι! Όχι μόνον εις την οικιακήν ενασχόλησιν έχουν τον νουν των, αλλά τρέχουν… και εις τα κτήματα, αυτή δε η εργασία των, ταις χαρίζει ευμορφιάν, αίμα, ευμέλειαν, δροσερότητα… και τις βλέπεις παχουλές και υγιείς. Αν θέλετε μάλιστα, αι Λιμναίαι είναι φιλεργότεραι των συζύγων των, των αρρένων Λιμναίων…».

Και βέβαια… ο κος «εποχής», αδικεί τον θαλασσομάχο Λιμνιώτη… όταν, που ξέμπαρκος – μακριά απ’ τα φοβερά γινάτια της θάλασσας, αποζητούσε κι’ αυτός λίγη γαλήνη, ανάπαυση και στοργή μέσα στο σπίτι – στο τζάκι με τα ποθητά παιδιά του… διηγόντας τους ιστορίες και ιστορίες, που φαρδαίναν το νου!..

Συνετότερος παρατηρητής, περνώντας από τη Λίμνη εκείνης της περιόδου, θα γράψει για τον κοσμογυρισμένο Λιμνιώτη:

«Στα διπλανά τραπέζια (του μαγέρικου), γύρω από έναν ναυτικό με κασκέτο στο κεφάλι, μερικοί απλοϊκοί… μαζεμένοι ακούνε… με το στόμα ανοιχτό τον πολυταξιδεμένο Έλληνα, τον αιώνιο Οδυσσέα… να πηγαίνει από την Αυστραλία στη Φλώριδα κι’ από τον Εύξεινο Πόντο στα νησιά του Ειρηνικού!

Όμως… αντίθετα από τις ιστορίες που διηγόταν, η φιλενάδα του η θάλασσα (του Ευβοϊκού) στέκει εδωδά (στη Λίμνη) γαλατερή και ατάραχη, ούτε καν η άκρη της στην αμμουδιά δεν σαλεύει…».

Λίμνη του Μεσοπόλεμου

Ο λόγιος νομικός Νίκος Μπελλάρας, πηγαινοέρχεται Αθήνα και Λίμνη, ερευνώντας και καταγράφοντας την πολύμοχθη ιστορία του «ΕΛΥΜΝΙΟΥ» του. Το επιτυγχάνει λαμπρά το 1939… την εκδίδει το 1940, ακριβώς με τη λήξη του μεσοπόλεμου!..
Αυτή την περίοδο, η Λίμνη έχοντας από χρόνια ξεφύγει την ασφυξία του κέντρου, γύρω από την μητροπολιτική Εκκλησιά και τα παλιά στενά της Αγίας Τριάδας, επεκτείνεται προς τα βόρεια… προς τα πεδινά ανατολικά, έως του χειμάρρου των Καναλίων και τα πρανή κάτω του Βράχου της Κοκκινιάς.

Τούτη η ισόπεδη περιοχή «Κήποι» και «Περιβόλια», οικοδομείται σταδιακά με όμορφα σπίτια, νοικοκυρίστικα, της ναυτικής περισσότερο τάξης, με ίσους δρόμους και όμορφους κήπους, αυλές ποτισμένες μ’ ασβέστη και γλάστρες με τριαντάφυλλα, γαρδένιες και γιασεμιά…

«Βασιλικός μυρίζει εδώ, κι’ η αγάπη μου διαβαίνει,
αφήστε με να την ειδώ, γιατί η ψυχή μου βγαίνει…»

Το 1922, δεκάδες Μαρμαρινές οικογένειες – κι’ άλλες σποραδικά προσφυγικές, περνούν ή εγκαθίστανται στη Λίμνη, δημιουργώντας πληθυσμιακές, οικονομικές και κοινωνικές διαφοροποιήσεις. Η Λίμνη καλοδιάθετη, θα ενσωματώσει στα μέτρα των δυνατοτήτων της πολλές οικογένειες απ’ αυτές, κατά το πλείστον Μαρμαρινών. Σιγά – σιγά θα προκόψουν, θ’ αγαπηθούν με τον Λιμνιώτη λαό, θα σμίξουν, θα γίνουνε ένα!..

Οι επιχειρήσεις του λευκολίθου, παρ’ ότι θ’ απασχολήσουν εργατικά σημαντικό μέρος του πληθυσμού, δεν θ’ αποκόψουν ωστόσο το ναυτικό Λιμνιώτη απ’ την αγαπημένη του θάλασσα, που συνεχίζει να επανδρώνει τα πλοία της παγκόσμιας ναυτιλίας. Αλλά και τ’ απομεινάρια της ιστιοφόρου – παλιότερης δόξας του – τα καΐκια – που τώρα μηχανοκίνητα γεμίζουν τον όρμο της Λίμνης, μεταφέροντας εμπορεύματα από και προς την κεντρική αποβάθρα – τη Σκάλα – χώρο ανταλλαγής, συναλλαγών κι’ εμπορίου… και αλλά και πέριξ αυτής, των κεντρικών καφενείων κι’ αρμυρικιών, χώρου αναψυχής και περιπάτου, κατά τους θερμούς καλοκαιρινούς μήνες…

Και βέβαια… θαλασσινές γραφικότητες τα φορτηγοποστάλια ατμόπλοια της γραμμής Πειραιά – Χαλκίδα – Λίμνη – Βόλο και βορειότερα… με «θρυλικά» δύο απ’ αυτά. Την «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑ» του Σερέτη και τη «ΒΑΣΙΛΙΚΗ» των αδελφών Ριτσώνη, που συνέδεσαν την ιστορία τους με τη Λίμνη του μεσοπόλεμου…

Λίμνη του Μεσοπόλεμου

1920: Ιδρύεται η Προσκοπική Ομάδα της Λίμνης.

1922: Μαρμαρινοί κ.α. πρόσφυγες, καταφθάνουν στη Λίμνη.

1926: Το παλαιό «Κοιμητήρι» του Αη Θανάση, μεταφέρεται στον Άγιο Σπυρίδωνα.

1929: Ο αρχαιολόγος Γεώργιος Σωτηρίου, ερευνά και ανακοινώνει την Παλαιοχριστιανική – Βασιλική της Ζωοδόχου Πηγής – «Παναγίτσας».

1930: Ο Νίκος Μπελλάρας ιδρύει την «Αδελφότητα Λιμνίων Αθηνών – Πειραιώς».
Ο Κωστής Παλαμάς σε διακριτικές του επιστολές, εξυμνεί και μακαρίζει την Λίμνη. (Εκείνη την εποχή διαμένει στη Λίμνη, στο αρχοντικό του Ριτσώνη, η «μούσα» που τον εμπνέει… η καλλονή  Στέλλα Διαλέτη).

1931: Οι Λιμνιώτες καταγίνονται εθελοντικά σε ανασκαφή της περιοχής των «Καναλακίων».
Ισχυροί σεισμοί του Βόλου, ταλανίζουν τη Λίμνη.
Η μητροπολιτική εκκλησία της Παναγίας, παθαίνει φθορές.

1932: Αναγείρεται στο ύψος του κωδονοστασίου, ο υψηλός «πύργος» του Ρολογιού.

1933: Αναγείρεται το «Μνημείο Ελυμνίων Πεσόντων» των Βαλκανικών πολέμων.

1935: Ο Χρήστος Ζαλοκώστας – «Γύρω απ’ την Ελλάδα» επισκέπτεται και σκιαγραφεί την Λίμνη.

1938: Πεθαίνει και ενταφιάζεται στις Ροβιές, η «Μάννα του Στρατιώτου» Άννα Παπαδοπούλου – Μελά (αδελφή του Παύλου Μελά, ευεργέτιδα της Λίμνης).

1940: Πεθαίνει στην Αμερική ο Λιμνιώτης Ελληνοαμερικανός ήρωας του Α’ Παγκ. Πολέμου (τιμημένος με 16 πολεμικά παράσημα) Κων/νος Στάμου.

Με την έκδοση της ιστορίας του «ΕΛΥΜΝΙΟΥ» από τον Νίκο Μπελλάρα… η εποχή του μεσοπόλεμου κλείνει!..

Αγαπητοί αναγνώστες…  με λίγους σταθμούς, σε πρόσωπα, γεγονότα και καταστάσεις, σκιαγραφήσαμε την εποχή του «μεσοπολέμου» της Λίμνης. Εποχή «χωνευτήρι» παλιών παραδόσεων, φορέας μετάδοσης στους νεώτερους ιδιαίτερων πληροφοριών…

Όπως οι γιορτές και τα θρησκευτικά – λαϊκά πανηγύρια για ξεκούραση σώματος και ψυχής, που τότε βρισκόνταν στο «φόρτε» τους, η πρωτοχρονιάτικη άμμο στο γύρισμα της χρονιάς που τσακάνιζε κοσμογονικά (για το γούρι) πάνω στα κεραμίδια των ναυτικόσπιτων, οι ομαδικές παιδιές της «τραμπάλλας», της «καβάλας» και του «τσιλικιού» τις γιορτινές πασχαλιάτικες μέρες.

Οι φωτιές τ’ Αη Γιαννιού και ο «κλήδωνας» σε κάθε γειτονιά και πλατεία της Λίμνης, η σταυροχειριστή «Καμαραχτί» και η «Βντάνα» (Φοντάνα) της ναυτικής μας παράδοσης – όχι μονάχα την «Πασχαλιά», αλλά σε γάμους και σε βεγγέρες, όπως οι μαντολινάτες και οι καντάτες κι’ άλλες επήρειες και συνήθειες – εθνογραφικές που κουβαλούσε μαζί και μέσα στο «σάκο» του, ο Ελύμνιος πολυτάξιδος Οδυσσέας!

Δεν ξέρουμε ποιος το έγραψε, αλλά το βρίσκουμε απολύτως σωστό: «Αντλούμε από το παρελθόν, για να δημιουργούμε το μέλλον!..».

Αν είναι έτσι… ας μεταφέρουμε λίγο ρομαντισμό από το (όπως το περιγράψαμε) παρελθόν, στο δικό μας παρόν της σκληρής που βιώνουμε εποχής και στο αυριανό – απροσδιόριστο (που πολλά λέγονται…) μέλλον!..

Σημείωση – ως προς τις πηγές

Δύο καταγραφείς της Λίμνης, ο Πρόεδρος της Κοινότητος Σταμούλης Βαρβούζος και ο λογοτέχνης Χρήστος Ζαλοκώστας, ανήκουν στην εποχή ακριβώς του Μεσοπολέμου. Δύο άλλοι, ο δημοσιογράφος Γ.Π. Παρασκευόπουλος και ο λαογράφος Λάζαρος Παπαδόπουλος, ανήκουν αντίστοιχα, ο ένας δύο δεκαετίες πριν και ο άλλος δύο δεκαετίες μετά, μικρόν απέχοντες από εκείνη την μεσοπολεμική περίοδο, καθώς ο χρόνος πάντα κυλούσε (και κυλάει) με αργούς – παγωμένους ρυθμούς στην ταπεινή, καθημερινή, επαρχιακή μας αιωνιότητα!..

Σημείωση – ως προς τις φωτογραφίες:

Αρχείο Λαογραφικού Μουσείου Λίμνης και Γιάννη Φαφούτη

The post Η Λίμνη του Μεσοπόλεμου appeared first on Νέα της Χαλκίδας, Εύβοιας & Στερεάς Ελλάδας - Eviaportal.gr.

Μετά την κατάληψη της Χαλκίδας (Νεγρεπόντε εκείνη την εποχή) από τους Οθωμανούς, όλος ο Ενετικός πληθυσμός του κάστρου (της πόλης της Χαλκίδας που περικλειόταν από τείχη) αφανίστηκε, ενώ οι Έλληνες στάλθηκαν σαν σκλάβοι στην Κωνσταντινούπολη. Το Κάστρο κατοικούταν από Οθωμανούς και διακόσιους περίπου Εβραίους.

Η σπουδαιότητα της γεωγραφικής και στρατηγικής θέσης της Χαλκίδας υπήρξε πάντοτε παράγοντας ιδιαίτερης ανάπτυξης της οικονομικής και διοικητικής.

Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας η Χαλκίδα – Γρίμπος ή Έγριμπος – διοικητικό κέντρο του σαντζακιού του Ευρίπου αναπτύσσεται συγχρόνως «στα προάστια των Χριστιανών» και στην πόλη των Τούρκων και Εβραίων. Το προάστιο είχε περισσότερο πληθυσμό και σιγά – σιγά η ζωή της πόλης μεταφέρθηκε σε αυτό.

Στην πόλη διέμενε και η Τούρκικη φρουρά του Ευρίπου που στα τέλη του 18ου αιώνα αριθμούσε 357 άνδρες.

Η πόλη

Η Χαλκίδα και κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας διατηρεί τα Ενετικά τείχη της, την τάφρο που την περιβάλει, τις εξόδους με τις γέφυρες που την ενώνουν με τα Προάστια και την υπόλοιπη Εύβοια και φυσικά την διπλή γέφυρα με τον πύργο στην μέση του στενού του Ευρίπου που στέκει φρουρός στην μοναδική πεζή είσοδο του νησιού με τη Στερεά Ελλάδα.

Στην πύλη του κάστρου στις γέφυρες διατηρούν ακόμα και το έμβλημα της γαληνότατης δημοκρατίας της Βενετίας, το Λιοντάρι του Αγίου Μάρκου αλλά και τους 3 μύλους στο στενό του Ευρίπου στην πλευρά του νότιου Ευβοϊκού όπως αυτοί είχαν κατασκευαστεί από τους Ενετούς.

Η βασιλική της Αγίας Παρασκευής μετατρέπεται από τους Οθωμανούς κατακτητές σε αποθήκη και σταύλο.

Ο Εβλιά Τσελεμπή το 1667 διακρίνει ήδη στην πόλη το Κάστρο και το Προάστιο ή Προάστια ή ξώχωρο, που τα χώριζε η τάφρος του φρουρίου και αναφέρει δρόμους στενούς στρωμένους με καλντερίμι και «1900 σπίτια, στενά και πετρόκτιστα, με περιβόλια και αμπέλια, όλα τους σκεπασμένα με κεραμίδια και με πόρτες με καμάρες» σε συνδυασμό με τούρκικα τζαμιά και δημόσια κτίρια.

Η κυκλοφορία των κατοίκων εξασφαλίζεται με ένα δίκτυο «αδιεξόδων», ένα είδος ημιδημόσιας μετάβασης από τον χώρο της κατοικίας με την αυξημένη ιδιωτικότητα στον δημόσιο δρόμο.

Ο κεντρικός δρόμος του οικισμού, «η οδός της άνω πύλης» ήταν και ο εμπορικός άξονας που κατέληγε στην πλατεία της εβδομαδιαίας αγοράς με το τζαμί, στο Προάστιο έξω από τα τείχη. Το σπίτι του Δερβίσαγα βρίσκεται στην «κατά δυσμάς πλευρά του φρουρίου», στη συνοικία του «τεμένους Δαβούτ Μπέη». Η οδός Παίδων είναι η παλιά «οδός Αγίας Παρασκευής» ένας από τους σημαντικότερους άξονες που ξεκινώντας από την «πύλη του Ευρίπου» διέτρεχε τον οικισμό περνώντας μπροστά από την Αγία Παρασκευή.

Οι κάτοικοι

Οι κάτοικοι της Χαλκίδας την εποχή της Τουρκοκρατίας είναι Οθωμανού Τούρκοι, Εβραίοι και Έλληνες με το συνολικό πληθυσμό  να είναι περίπου 12.000. Οι Τούρκοι του Εγρίπου έχουν την χειρότερη φήμη και είναι ξακουστοί για την αγριότητα τους ίσως και λόγο της δυσκολίας τους να κατακτήσουν την Ενετική πόλη και των τεράστιων απωλειών που είχαν κατά την διάρκεια της μάχης. Στα τέλη του 18ου αιώνα η περιοχή και ειδικά ο βόρειος Ευβοϊκός μαστίζεται από τους πειρατές.

Οι κατοικίες

Τα οικόπεδα έχουν σχήμα ακανόνιστο και μέγεθος από 60 έως 800 τετραγωνικά μέτρα, συνηθέστερα όμως κυμαίνονται μεταξύ 150 και 300 μέτρων. Η οργάνωση της κατοικίας γίνεται σε άμεση σχέση με μία εσωτερική αυλή, που ανάλογα με το σχήμα, τις διαστάσεις και τον προσανατολισμό του οικοπέδου τοποθετείται μπροστά από το κτίσμα με είσοδο απ’ ευθείας από τον δρόμο ή στο βάθος του οικοπέδου με προσπέλαση από στεγασμένο διάδρομο στο ισόγειο. Από τον χώρο της αυλής γίνεται η άνοδος στους ορόφους. Το κτίσμα εκτείνεται κατά μήκος της μίας, των δύο ή και των τριών πλευρών της αυλής σε σχήμα Γ ή Π με τονισμό των οριζοντίων γραμμών στη διάρθρωση της όψης του.

Η τυπική αυτή διάταξη γύρω από μία εσωτερική αυλή συναντάται κυρίως στα αστικά κέντρα και εκφράζει τη στροφή στην οικογενειακή ζωή με έμφαση στην ιδιωτικότητα της κατοικίας.

Η αστική κατοικία στρέφεται προς την αυλή με διαβάθμιση από τον υπαίθριο στον κλειστό χώρο μέσω ενός ημιυπαίθριου χαγιατιού. Η ύπαρξη ανοικτών χαγιατιών στη Χαλκίδα που υποστηρίζονται από λίθινες τοξοστοιχίες τεκμηριώνεται από τις απεικονίσεις παλιών σπιτιών και από τα ελάχιστα σωζόμενα σπίτια που εντοπίζονται στο χάρτη του 1840 και έχουν υποστεί αλλοιώσεις ανάλογες με αυτές του σπιτιού της οδού Παίδων.

Αρχοντικό Οδού Παίδων Χαλκίδα

Το αρχοντικό της οδού Παίδων είναι το μοναδικό δείγμα αστικής αρχιτεκτονικής της Τουρκοκρατίας που διασώζεται μέχρι σήμερα στη Χαλκίδα.

Το κάστρο του Καρά Μπαμπά

Κατά την διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου χτίζεται στη βοιωτική πλευρά στο λόφο της Κανήθου το κάστρο του Καρά Μπαμπά από τους Τούρκους με σκοπό να προφυλάξουν τόσο την Χαλκίδα όσο και το στενό του Ευρίπου από τα εχθρικά πλοία.

Κάστρο Καράμπαμπα – Χαλκίδα

1688, Η επίθεση των Ενετών υπό τον Μοροζίνι

Τον Ιούλιο του 1688 με σημαντικό στρατό και στόλο που υπερέβαινε συνολικά τους 20.000 άντρες πραγματοποίησε εκστρατεία εναντίον της Χαλκίδας. Την πόλη την υπερασπιζόταν μία τουρκική φρουρά 6.000 αντρών. Ο Βενετικός στόλος δεν κατάφερε να ανακόψει τον ανεφοδιασμό της πόλης από τον Εύριπο και ύστερα από τρίμηνη μάχη που στοίχισε στους Βενετούς σημαντικές απώλειες έλυσε την πολιορκία και αποσύρθηκε.

Η επιδημία της Πανούκλας

Το 1789 μία καταστροφική επιδημία πανούκλας «εθέρισε» την πόλη με αποτέλεσμα πολλά σπίτια να μείνουν ακατοίκητα, ενώ το 1840 αρκετό ποσοστό των σπιτιών του Κάστρου βρίσκονταν  σε ερείπια. Σε αυτή τη γενικότερη κοινωνική κατάσταση και σύμφωνα με τα στοιχεία που Leak παραθέτει για το κόστος των οικοδομών στην Ελλάδα μόνο η άρχουσα τάξη των Τούρκων και η ανερχόμενη τάξη των Ελλήνων εμπόρων είχαν τις δυνατότητες να οικοδομούν.

Τι σώζεται σήμερα από την Οθωμανική περίοδο

Δυστυχώς πολύ λίγα κτίρια και κατασκευές εκείνης της περιόδου σώζονται μέχρι σήμερα. Μεταξύ αυτών είναι η οικία της οδού Παίδων, το κάστρο του Καρά Μπαμπά, το μοναδικό σωζόμενο τζαμί του Εμίρ Ζαδέ καθώς και η παραπλήσια τούρκικη κρήνη.

Επίσης έστω και με αρκετές παρεμβάσεις που αλλοίωσαν την αρχική της μορφή, σώζεται τμήμα της κατοικίας του Ομέρ Πασά στη Χαλκίδα, του τελευταίου Τούρκου στρατιωτικού διοικητή της Εύβοιας και μετέπειτα οικεία του Νικόλαου Κριεζώτη.

Τμήμα της ενετικής Οικίας του Βαΐλου ανήκει και αυτό στην Οθωμανική περίοδο, ενώ στην ίδια περίοδο ανήκει και το προσαρτημένο στην οχύρωση κτίσμα που φιλοξενεί σήμερα το Λαογραφικό Μουσείο της Χαλκίδας.

Δύο ακόμα κτίσματα που από τα αρχιτεκτονικά τους χαρακτηριστικά χρονολογούνται την οθωμανική περίοδο σώζονται μέχρι σήμερα στην Χαλκίδα. Το ένα βρίσκεται στη συνοικία Κάστρο στην Αγία Παρασκευή στην γωνία των οδών Σταμάτη και Σκαλκώτα, ενώ το δεύτερο βρίσκεται στην οδό Ανδρούτσου. Και τα δύο κτίσματα είναι εγκαταλελειμμένα σήμερα.

Η παράδοση στην Ελλάδα
Η Εύβοια διεκδίκησε και κέρδισε την ανεξαρτησία της η οποία πραγματοποιήθηκε με το Πρωτόκολλο Περί Ανεξαρτησίας της Ελλάδος του Λονδίνου το Φεβρουάριο του 1830 και υπογράφηκε από τις τρεις Μεγάλες Δυνάμεις, της Μεγάλης Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας. Με το Πρωτόκολλο αυτό ιδρύθηκε Ανεξάρτητο Ελληνικό Κράτος με σύνορα μέχρι την γραμμή Σπερχειού και των εκβολών του Αχελώου ποταμού.

Η ουσιαστική απελευθέρωση της Χαλκίδας από τον Τουρκικό ζυγό έγινε τρία χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα στις 25 Μαρτίου 1833 (7 Απριλίου 1833 με το νέο ημερολόγιο), ο επίτροπος του Βασιλιά Όθωνα Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός παρέλαβε το φρούριο της Χαλκίδας από το  Χατζή Ισμαήλ.

The post Η Χαλκίδα τα χρόνια της Τουρκοκρατίας appeared first on Νέα της Χαλκίδας, Εύβοιας & Στερεάς Ελλάδας - Eviaportal.gr.

The post Η Εβραϊκή Κοινότητα της Χαλκίδας appeared first on Νέα της Χαλκίδας, Εύβοιας & Στερεάς Ελλάδας - Eviaportal.gr.

The post Ναυάγιο Χειμάρρα, ένας ελληνικός «Τιτανικός» στο Νότιο Ευβοϊκό appeared first on Νέα της Χαλκίδας, Εύβοιας & Στερεάς Ελλάδας - Eviaportal.gr.

Το Ελληνικό αλφάβητο άρχισε να χρησιμοποιείται περίπου το 800 π.χ. Αρκετές ήταν οι παραλλαγές του στις διάφορες πόλεις της Ελλάδας και μία από αυτές ήταν και η Χαλκιδική γραφή που άρχισε να χρησιμοποιείται στην Χαλκίδα περίπου το 770 π.χ. Κοινό αλφάβητο με ελάχιστες διαφοροποιήσεις είχαν και στην Ερέτρια την ίδια εποχή.

Το Χαλκιδικό αλφάβητο έχει ομοιότητες με της Ρόδου και της Κρήτης καθώς και με της Βοιωτίας. Θεωρείται πιθανό ότι έχει επηρεαστεί και από τα αλφάβητα αυτών των περιοχών είτε λόγω της γειτνίασης (Βοιωτία) είτε λόγω των επαφών που είχαν οι Ευβοείς ναυτικοί με αυτές τις περιοχές (Ρόδος και Κρήτη).

Χαλκιδικό (Ευβοϊκό) Αλφάβητο

Το Χαλκιδικό είχε διαφοροποιήσεις από το Ελληνικό με πιο εμφανείς στο ελληνικό Γ το οποίο γραφόταν όπως το λατινικό C, το Δ που γραφόταν όπως το λατινικό D, το Λ που γραφόταν όπως το λατινικό L, το Π που γραφόταν με στρογγυλεμένο το πάνω μέρος πλησιάζοντας το λατινικό γράμμα P και το Ρ που είχε μία επιπλέον ουρά προς τα δεξιά όπως το λατινικό R.

Ελληνικό – Χαλκιδικό και Λατινικό αλφάβητο

Η μεγάλη σπουδαιότητα του Χαλκιδικού αλφάβητου έγκειται στο γεγονός ότι μέσω των αποικιών των Χαλκιδέων και των υπόλοιπων Ευβοέων στην Ιταλία και ιδιαίτερα την αποικία των Χαλκιδέων και Ερετριέων Κύμη, το Χαλκιδικό αλφάβητο εξαπλώθηκε πέρα από τα σύνορα της Εύβοιας και της Ελλάδας.

Αποικίες των Χαλκιδέων και των υπόλοιπων Ευβοέων στην Ιταλία

Σήμερα θεωρείται από τους γλωσσολόγους παγκοσμίως ως ο πιθανότερος πρόγονος του λατινικού αλφάβητου, του πλέον χρησιμοποιούμενου αλφάβητου δηλαδή, που χρησιμοποιεί το 36% του παγκόσμιου πληθυσμού – περίπου 2,6 δις. άνθρωποι.

Μία από τις αρχαιότερες Ελληνικές επιγραφές και η αρχαιότερη με την χρήση της Χαλκιδικής γραφής βρέθηκε στο νησί Ίσκια της Νότιας Ιταλίας στο ονομαζόμενο κύππελο του Νέστορα.

Το ποτήρι του Νέστορα

Το κύπελλο, φτιάχτηκε στη Ρόδο, κατά το δεύτερο μισό του 8ου αιώνα π.Χ., και βρέθηκε σ’ έναν τάφο στις Πιθηκούσσες, την πρώτη ελληνική αποικία σε έδαφος ιταλικό, στο νησί που σήμερα ονομάζουμε Ίσκια.

Το Χαλκιδικό αλφάβητο υιοθετήθηκε από τους Ετρούσκους και από εκεί εξελίχθηκε στο λατινικό αλφάβητο, σύμβολα του οποίου σήμερα συναντάμε παντού στην καθημερινότητα μας από το πληκτρολόγιο του ηλεκτρονικού υπολογιστή, στον περιοδικό πίνακα, στα σήματα της τροχαίας κ.α.

Εδώ αξίζει να τονίσουμε το παράδοξο ότι στην γενέτειρα αυτού του σημαντικού αλφάβητου, την Χαλκίδα, γνωρίζουμε ελάχιστα για αυτό και η μοναδική αναφορά στο αρχαιολογικό μουσείο της πόλης αμφισβητεί ότι αποτέλεσε πρόδρομος του λατινικού με την ακόλουθη σημείωση «Παλαιότερα πιστευόταν ότι το Χαλκιδικό αλφάβητο επηρέασε εκείνο των Ετρούσκων στην Ιταλία και έτσι έγινε πρόδρομος του λατινικού αλφάβητου. Σήμερα αυτή η άποψη δεν θεωρείται απολύτως βέβαιη». Το εντυπωσιακό είναι ότι οι Μπαμπινιώτης, Βερέμης και άλλοι Έλληνες πανεπιστημιακοί και γλωσσολόγοι, Ιταλικές και διεθνείς πηγές όπως το Wikipedia αναφέρουν το Χαλκιδικό αλφάβητο ως τον πρόγονο του λατινικού χωρίς αμφισβήτηση.

Πηγές:
Μουσείο Χαλκίδας, Wikipedia.org, Worldstandards.eu, Eviaportal.gr

The post Το Χαλκιδικό αλφάβητο appeared first on Νέα της Χαλκίδας, Εύβοιας & Στερεάς Ελλάδας - Eviaportal.gr.